Keman eğitimine yeni başlayan öğrencilerin öğrenmesi gereken temel becerilerden biri keman akordu yapmaktır. Kemanınız ne kadar kaliteli olursa olsun, teller doğru seslere ayarlanmamışsa çaldığınız notalar doğru duyulmaz ve sağlıklı bir entonasyon çalışması yapmak zorlaşır.

Özellikle başlangıç seviyesinde “Keman akordu nasıl yapılır?”, “Keman telleri hangi notalara akort edilir?”, “Hangi keman akort uygulamasını kullanmalıyım?” ve “Kulaktan keman akordu nasıl yapılır?” gibi sorular oldukça sık karşımıza çıkar.

Keman akort etmek başlangıçta zor görünebilir. Ancak tellerin seslerini tanıdıkça, akort cihazı veya tuner uygulaması kullanmayı öğrendikçe ve kulağınız geliştikçe bu işlem keman çalışma rutininizin doğal bir parçası haline gelir.

Keman Tellerinin Notaları Nelerdir?

Standart bir kemanın dört teli vardır.

Kalından inceye doğru keman tellerinin notaları:

Sol – Re – La – Mi

Uluslararası nota isimleriyle:

G – D – A – E

şeklindedir.

Dolayısıyla kemanı standart düzende akort ederken:

Sol teli → G
Re teli → D
La teli → A
Mi teli → E

sesine ayarlanır.

Keman eğitimine yeni başlayan bir öğrencinin öncelikle bu sıralamayı öğrenmesi oldukça önemlidir.

Keman Akordu Neden Önemlidir?

Akort yalnızca kemanın “güzel ses çıkarması” için yapılmaz.

Keman, sabit perdeleri bulunmayan bir enstrümandır. Piyano veya gitarın aksine tuşe üzerinde notaların yerini gösteren perde demirleri bulunmaz. Öğrenci doğru sesi parmağını doğru noktaya yerleştirerek ve kulağıyla kontrol ederek bulur.

Dolayısıyla açık teller başlangıçtan itibaren yanlış akort edilmişse öğrencinin referans aldığı sesler de yanlış olur.

Doğru akort edilmiş bir keman:

entonasyon, kulak eğitimi, doğru ses algısı, parmak yerleşimi ve birlikte çalma

açısından temel bir referans sağlar.

Keman Ne Sıklıkla Akort Edilmelidir?

Kemanın her çalışma öncesinde kontrol edilmesi iyi bir alışkanlıktır.

Bu, her seferinde kemanın tamamen akordunun bozulacağı anlamına gelmez. Ancak teller sıcaklık, nem, taşıma, yeni tel takılması ve çevresel değişiklikler nedeniyle zaman içerisinde akort kaybedebilir.

Özellikle yeni takılan tellerin ilk günlerde daha sık akort edilmesi gerekebilir.

Bu nedenle keman çalışmaya başlamadan önce birkaç dakika ayırarak Sol-Re-La-Mi tellerinin akordunu kontrol etmek, çalışma rutininin bir parçası haline getirilebilir.

Keman Akordu Nasıl Yapılır?

Keman iki temel mekanizma kullanılarak akort edilir:

Burgular ve ince akort vidaları (fine tuners).

Burgular sapın üst bölümünde yer alır ve telin gerginliğinde daha büyük değişiklikler yapmak için kullanılır.

İnce akort vidaları ise kuyruk bölümünde bulunur ve adından da anlaşılacağı gibi daha küçük, hassas ayarlamalar yapmaya yardımcı olur.

Özellikle başlangıç seviyesindeki öğrenciler için dört telde de ince akort vidası bulunan bir sistem akort yapmayı kolaylaştırabilir.

İnce Akort Vidası Nasıl Kullanılır?

Telin sesi hedef notadan biraz pes veya tiz olduğunda küçük düzeltmeler için fine tuner, yani ince akort vidası kullanılabilir.

Genel prensip oldukça basittir:

Telin gerginliği arttıkça ses tizleşir, gerginlik azaldıkça ses pesleşir.

Dolayısıyla hedef notanın altında kalan bir sesi kontrollü biçimde yükseltmek, hedef notanın üzerinde kalan bir sesi ise düşürmek gerekir.

Ancak akort vidaları küçük hareketlerle çevrilmelidir. Özellikle kemanda teller yüksek gerilim altında bulunduğu için ani ve büyük değişikliklerden kaçınmak gerekir.

Keman Burgularıyla Akort Nasıl Yapılır?

Tel hedef notadan oldukça uzaktaysa ince akort vidasının hareket alanı yeterli olmayabilir. Bu durumda burguların kullanılması gerekebilir.

Ancak keman burgularıyla akort yapmak, başlangıç seviyesinde dikkat gerektirir.

Burgu çok fazla çevrildiğinde telin gerilimi hızlı biçimde artabilir ve tel kopabilir. Ayrıca burgunun doğru biçimde yerleşmemesi akordun tekrar kaymasına neden olabilir.

Bu nedenle keman eğitimine yeni başlayan öğrencilerin burgu kullanımını ilk olarak öğretmenleriyle öğrenmeleri daha güvenlidir.

Özellikle küçük çocuklarda ilk dönemlerde büyük akort değişikliklerinin öğretmen veya keman kullanımını bilen bir yetişkin tarafından yapılması tercih edilebilir.

Keman Akort Uygulaması Nasıl Kullanılır?

Günümüzde akıllı telefonlar sayesinde ayrıca fiziksel bir tuner taşımadan da keman akort uygulaması kullanmak mümkündür.

Telefonun mikrofonunu kullanan tuner uygulamaları çaldığınız sesi algılar ve hangi notaya yakın olduğunuzu ekranda gösterir.

Kemanı akort etmek için sessiz bir ortamda tek bir açık tel çalın.

Örneğin La telini çaldığınızda uygulamanın A notasını göstermesi gerekir.

Gösterge hedef sesin altında kalıyorsa tel pestir; üzerinde kalıyorsa tizdir.

Küçük ayarlamalar yaparak göstergenin hedef notanın merkezine gelmesini sağlayabilirsiniz.

Aynı işlem sırasıyla diğer teller için de uygulanır:

G – D – A – E

Keman Akort Uygulaması Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?

Bir keman tuner uygulamasının çok karmaşık olması gerekmez.

Başlangıç seviyesinde önemli olan uygulamanın:

çaldığınız notayı doğru algılaması, sesin pes mi tiz mi olduğunu açıkça göstermesi ve kromatik tuner özelliğine sahip olmasıdır.

“Kromatik tuner”, yalnızca belirli bir enstrümana ait birkaç sesi değil, farklı notaları algılayabilen akort sistemidir.

Keman öğrencileri için bu özellik oldukça kullanışlıdır.

Telefon uygulamalarının yanı sıra klipsli veya harici dijital tuner cihazları da kullanılabilir.

Keman Akordunda 440 Hz Ne Demektir?

Akort uygulamalarında sık karşılaşacağınız ifadelerden biri A4 = 440 Hz değeridir.

Bu, orta Do’nun üzerindeki La notasının saniyede 440 titreşim frekansına göre referans alınması anlamına gelir.

Günümüzde birçok eğitim ve müzik ortamında La = 440 Hz yaygın bir akort referansıdır.

Dolayısıyla kullandığınız tuner uygulamasında referans frekansı değiştirilmişse, standart çalışma için öğretmeniniz farklı bir akort istemediği sürece 440 Hz ayarını kontrol edebilirsiniz.

Keman Neden Genellikle La Telinden Akort Edilir?

Orkestra geleneğinde akort için genellikle La (A) sesi referans alınır.

Orkestrada bu referans çoğunlukla obua tarafından verilir ve diğer enstrümanlar bu sese göre akort edilir.

Keman öğrencisi de zaman içerisinde bir referans La sesi alıp önce La telini, ardından diğer telleri bu referansa göre ayarlamayı öğrenebilir.

Bu yöntem aynı zamanda elektronik tuner kullanmadan kulaktan akort yapabilmenin temelini oluşturur.

Kulaktan Keman Akordu Nasıl Yapılır?

Kulaktan keman akordu, elektronik bir cihazın size doğrudan “doğru” veya “yanlış” demesi yerine iki ses arasındaki ilişkiyi dinleyerek akort yapmayı gerektirir.

Öncelikle doğru bir La sesi referans olarak alınabilir.

Bu ses:

piyanodan, diyapazondan, güvenilir bir ses kaynağından veya başka bir akort edilmiş enstrümandan

alınabilir.

La teli referans sese göre ayarlandıktan sonra diğer teller, teller arasındaki tam beşli aralıklar dinlenerek akort edilebilir.

Kemanın açık telleri:

Sol–Re = tam beşli
Re–La = tam beşli
La–Mi = tam beşli

ilişkisine sahiptir.

Kemanı Beşlilerle Akort Etmek Ne Demektir?

Kemanın dört açık teli birbirinden tam beşli aralıklarla ayrılır.

Bu nedenle deneyimli kemancılar La telini referans aldıktan sonra komşu telleri çift ses halinde dinleyerek akort edebilir.

Örneğin:

La–Re, ardından Re–Sol ve La–Mi

çiftleri dinlenebilir.

İki tel birlikte çalındığında aralığın temizliği dinlenerek küçük akort düzeltmeleri yapılır.

Bu yöntem yalnızca akort yapmayı değil, aynı zamanda müzik kulağını ve aralık duyma becerisini de geliştirir.

Kulaktan Akort Yapmayı Öğrenmek Neden Önemlidir?

Tuner uygulamaları başlangıç seviyesinde oldukça kullanışlıdır. Ancak öğrencinin bütün müzik hayatı boyunca yalnızca ekrandaki ibreye bağımlı kalması ideal değildir.

Keman çalmanın temelinde zaten sürekli dinleme vardır.

Öğrenci çaldığı notanın:

doğru olup olmadığını, başka bir sesle nasıl ilişki kurduğunu ve gerektiğinde parmağını nasıl düzeltmesi gerektiğini

kulağıyla değerlendirmeyi öğrenir.

Bu nedenle kulaktan akort çalışmaları aynı zamanda kulak eğitiminin bir parçasıdır.

Akort Uygulaması mı, Kulaktan Akort mu?

Bu iki yöntemi birbirinin alternatifi olarak görmek yerine birlikte kullanmak daha faydalıdır.

Başlangıç seviyesinde öğrenci önce tuner yardımıyla doğru sesleri kontrol edebilir.

Ardından doğru akort edilmiş telleri dikkatle dinleyerek Sol-Re-La-Mi seslerini ve teller arasındaki beşli ilişkisini kulağına yerleştirmeye başlayabilir.

Zaman içerisinde öğrenci önce kulağıyla tahmin edip daha sonra tuner ile sonucunu kontrol edebilir.

Böylece uygulama yalnızca “doğru cevabı veren cihaz” olmaktan çıkar ve kulak gelişimini kontrol eden bir araç haline gelir.

Keman Akordu Yaparken En Sık Yapılan Hatalar

Yeni başlayanlarda en sık karşılaşılan hatalardan biri burguları gereğinden hızlı çevirmektir.

Telin gerginliğini aniden artırmak telin kopmasına neden olabilir.

Bir diğer hata, tuner ekranına bakarken yanlış teli hedef notaya getirmeye çalışmaktır. Örneğin Sol telini çalarken uygulamada doğrudan G harfinin görünmesini beklemek yerine tel çok fazla akort dışındaysa tuner farklı bir nota gösterebilir.

Bu durumda hangi teli çevirdiğinizden ve hedef sesinizden emin olmanız gerekir.

Ayrıca akort sırasında kemanın köprüsünün durumunu da zaman zaman kontrol etmek önemlidir. Tellerin sürekli gerilip gevşetilmesi köprü üzerinde kuvvet oluşturur; belirgin bir eğilme fark edilirse öğretmen veya luthier desteği alınmalıdır.

Tel Koparsa Ne Yapmalıyım?

Keman teli zaman içerisinde eskiyebilir veya akort sırasında aşırı gerildiğinde kopabilir.

Özellikle yeni başlayan öğrenciler için tel kopması ilk anda endişe verici görünebilir ancak keman kullanımında zaman zaman karşılaşılabilecek bir durumdur.

Tel koptuğunda rastgele başka bir tel takmak yerine doğru telin ve uygun ölçünün kullanılması gerekir.

Yeni tel takmayı bilmiyorsanız öğretmeninizden veya bir luthierden yardım almak daha doğru olacaktır.

Yeni takılan tellerin ilk dönemlerde daha sık akort kaybetmesi de normaldir.

Keman Akordu ile Entonasyon Arasındaki Fark Nedir?

Bu iki kavram birbiriyle bağlantılı olsa da aynı şeyi ifade etmez.

Akort, kemanın açık tellerinin doğru referans seslere ayarlanmasıdır.

Entonasyon ise keman çalarken notaların doğru yükseklikte seslendirilmesiyle ilgilidir.

Keman perdesiz bir enstrüman olduğu için öğrenci parmaklarını tuşe üzerinde doğru noktalara yerleştirerek doğru entonasyonu oluşturur.

Dolayısıyla iyi bir entonasyon çalışmasının ilk koşullarından biri, çalışmaya doğru akort edilmiş bir kemanla başlamaktır.

Keman Çalmadan Önce Akort Kontrolünü Alışkanlık Haline Getirin

Keman çalışma rutini yalnızca etüt veya eser çalmaya başladığınız anda başlamaz.

Enstrümanı kutusundan çıkarmak, yayın durumunu kontrol etmek, reçine ihtiyacını değerlendirmek ve kemanın akordunu kontrol etmek de çalışma sürecinin bir parçasıdır.

Ekol Sanat Akademi’de keman eğitimlerimizde öğrencilerimizin yalnızca eserleri ve teknik hareketleri öğrenmelerini değil, zaman içerisinde kendi enstrümanlarını tanımalarını, akortlarını kontrol edebilmelerini ve çaldıkları sesleri bilinçli biçimde dinlemelerini de önemsiyoruz.

Başlangıçta tuner ekranından kontrol edilen Sol-Re-La-Mi sesleri, zaman içerisinde öğrencinin kulağında tanıdığı seslere dönüşür.

Çünkü kemanda doğru sesi bulmanın en önemli araçlarından biri yalnızca parmaklar değil, dinleyen ve karşılaştıran bir kulaktır.